Instituti i Statistikave (INSTAT) aplikon një metodologji të detajuar për hartimin e Llogarive Rajonale, duke mundësuar matjen e saktë të treguesve kryesorë ekonomikë si Vlera e Shtuar Bruto (VSHB) dhe Produkti i Brendshëm Bruto (PBB) për çdo qark, përfshirë qarkun e Korçës. Këto llogari ofrojnë një pasqyrë të qartë të performancës ekonomike lokale, duke u bazuar në parimet e sistemit evropian të llogarive ESA 2010 dhe klasifikimin e aktiviteteve ekonomike NVE Rev.2.
Ndarja territoriale sipas standardeve të Bashkimit Evropian
Për të kryer këto vlerësime, Republika e Shqipërisë ndahet në rajone statistikore të niveleve 1, 2 dhe 3, në përputhje me Nomenklaturën e Njësive Territoriale për Statistikat (NUTS) të Bashkimit Evropian. Ky klasifikim i përbashkët shërben si bazë për alokimin e të dhënave ekonomike në nivel lokal, ku qarku i Korçës analizohet si një njësi specifike statistikore për të kuptuar peshën e tij reale në ekonominë kombëtare.
Parimi kryesor për shpërndarjen e Vlerës së Shtuar Bruto në Llogaritë Rajonale është ai i rezidencës. Kjo do të thotë se VSHB alokohet pikërisht në rajonin ku njësia prodhuese është rezidente dhe ku krijohet vlera. Ky parim merr rëndësi të veçantë në sektorë specifikë si energjia dhe transporti, ku aktivitetet shpesh shtrihen përtej kufijve të një qarku të vetëm.
Sfidat me ndërmarrjet që operojnë në disa rajone
Një nga problemet kryesore në këtë proces është alokimi i VSHB-së për ndërmarrjet multi-rajonale, të cilat kanë aktivitet në më shumë se një qark. Pasi gjatë periudhës së llogaritjeve nuk ekzistojnë të dhëna të veçanta për njësitë lokale apo filialet që janë pjesë e kompanive të mëdha, INSTAT përdor pesha rajonale të bazuara në të dhënat e Anketës Strukturore të Ndërmarrjeve (ASN) dhe Anketës së Forcave të Punës (AFP).
Për të bërë këtë shpërndarje, përdoren si tregues pagat mesatare, sigurimet shoqërore sipas degëve dhe numri i personave të punësuar sipas vendit të punës. Për njësitë uni-rajonale (ato që operojnë vetëm në një qark) përdoret metoda direkte, ndërsa për njësitë multi-rajonale ndiqet një analizë e ngjashme me Llogaritë Kombëtare Vjetore, duke përcaktuar aktivitetin kryesor, dytësor dhe atë ndihmës të çdo njësie lokale.
Metodat e llogaritjes: Nga bujqësia te shërbimet publike
Për pjesën më të madhe të sektorëve, si bujqësia, gjuetia, peshkimi, industria nxjerrëse dhe përpunuese, ndërtimi, tregtia dhe transporti, aplikohet metoda Lart-Poshtë (Top-Down). Kjo metodë shpërndan treguesin e nivelit kombëtar nëpër rajone duke përdorur çelësa shpërndarjeje sa më të afërt me treguesin real, siç është produkti vektorial i pagës mesatare dhe numri i punonjësve.
Nga ana tjetër, për sektorët e administratës publike, arsimit dhe shëndetësisë, ku të dhënat lokale shpesh mungojnë, aplikohet metoda Pseudo-Poshtë-Lart (Pseudo-Bottom-Up). Si çelës shpërndarjeje në këtë rast përdoren pagat dhe kontributet shoqërore nga burimet administrative, të cilat më pas agregohen në nivelet statistikore rajonale.
Sipas rekomandimeve të EUROSTAT, taksat mbi produktet dhe subvencionet rajonalizohen me të njëjtën strukturë si ajo e VSHB-së me çmimet bazë. Për vlerësimet me çmime konstante, INSTAT përdor deflatorët kombëtarë sipas degëve të ekonomisë, duke kryer llogaritjet mbi bazën e çmimeve të vitit të mëparshëm, për shkak të mungesës së informacionit të detajuar rajonal mbi çmimet.
