AI VDIQ NË KËMBË !
Në kujtim të Aleko Prodanit /Nga Miho Gjini
Nëpër dramat heroike heroi vdes në këmbë…Në luftë e sipër…Në përpjekje…Përmes dallgëve të jetës…Në ringjallje…
Kështu ndodhi edhe me Artistin e Merituar ALEKO PRODANI që e sosi frymën duke interpretuar në skenë. Pse skena ishte për të dashuria më e madhe. Por ai e mbylli siparin e skenës dhe të jetës një herë e mirë..Si në një ëndërr të gëzueshme që mbaron tragjikisht!.Lindur e ikur nga jeta po në maj, në muajin e luleve!
Dhe mua më mbeti në duar fotografia që i pata bërë vitin e kaluar në Korçë gjatë zhvillimit të festivalit Ballkanik të Komedisë…Mendoja t’ia shpija tani, pas tri javësh, kur sipari i komedianëve do të hapet sërish…Por ja që as fotografinë nuk i’a shpie dot e as Alekon, si komik e mik të vjetër, nuk do ta shoh më…
Do të na mungojë e qeshura e tij “serioze”, ai komunikim aq i natyrshëm, ai nur skenik, ajo elegancë virtuoze që krijonte në çdo rol…Dhe nuk do të pimë më nga një kafe ekspres aty, buzë trotuarit, përbri teatrit, nga ku shihet tërë bulevardi i Korçës…
Por sytë e mendjes sime kthehen mbrapsht 35 vjet, kur e pashë Alekon për herë të parë në skenën amatore të Maliqit. Qe aktor dhe regjisor njëkohësisht. Lozte lirshëm, me një të folur të natyrshme e plot kolorit krahinor. Edhe pse vinte i imët, i hollë e i gjatë, ai e mbushte skenën me figurat që krijonte, me detajet e gjestet e këndshme dhe me atë të folur karakteristik që u shkonte aq shumë personazheve që interpretonte. Si partnere kishte zgjedhur një aktore-amatore fort të bukur (edhe ajo e gjatë, tërheqëse e plot kolorit korçar), e cila punonte si centraliste telefonike në Postën e Maliqit dhe që më pas do të bëhej bashkëshortja e tij, doemos edhe një partnere e përjetshme e skenës…E, si për “gen trashëgimie”, do të shtohej si partner edhe i biri: shtatlart e i shëndetshëm, me një zë të fuqishëm e me ngjyrë, si edhe me atë “vis comika” aq të domosdoshme për skenën e komedisë dhe të estradës.
Një treshe e përkryer artistësh.
Aleko Prodani ishte një aktor brilant për komedinë. Ato 200 role që ai interpretoi në skenë, në film e ne ato koncerte të panumërta të Vitit të Ri, me mikun e tij të pandarë Koço Devole, janë mbi 200 fytyra njerëzore, portrete, përherë të këndshme, të “ngarkuara” me një humor mbreslënës. Shumë i natyrshëm, origjinal, ishte ai në ekranin e kinemasë dhe të televizionit, por në skenën e komedisë ishte edhe me sugjestiv.
Ai qe një nga aktorët që nuk e “loznin komedinë”, që nuk e kërkojnë të qeshurën me truke e grimaca teatrale…Ai e jetonte figurën komike në brendësinë e vet, hynte në hallin që kishte personazhi dhe e përcillte atë me seriozitet. Komiciteti lindte kësisoj vetvetiu. Buronte nga të vetëndjerit e personazhit, që ishte gjithmonë i besueshëm, me një shkallë të lartë vërtetësie. I mrekullueshm në improvizimet e befasishme e me plot detaje të holla, kur ti nuk e prisje fare atje në sallë, i përpirë nga tragjizmi i brendshëm i karaktereve që interpretonte dhe që e shtynin natyrshëm drejt komicitetit organik! Shumë herë “i papërmbajtshëm”. Regjisorët i’a hiqnin “fillin e komandës” dhe “frerrin ” e përmbajtjes së figurës, Gëzonte vyrtytin e krijmit të lire! Po vokali i tij , si qe? Po aq i mrekullueshm. Një zë melodjoz, i ngrohte e pa stonaturë, që t’a kishte ënda ta dëgjoje e që e kthenin atë në një kupletist e parodist të përkryer për skenën e estradës!
Për të gjitha këto,- mund të themi se: në radhën e komikëve të mëdhenj të skenës shqiptare, siç janë Mihal Popi, Pandi Raidhi, Nikolin Xhoja, Viktor Gjoka, Tano Banushi, Robert Ndrenika, Roland Trebicka, Koço Devole e të ndonjë tjetri, shtohet edhe emri i ALEKO PRODANIT. No Coment!
Tashmë, kur Aleko Prodani na mungon në skenë e nuk jeton më, mund të flasëh edhe për atë të vërtetë të pamohueshme: edhe me një rol të vetëm, të “qëndisur ” me merak,si ai i ZYLOS së Dritëro Agollit, Aleko Prodani do të mbetet i madh si aktor, gati i pakrahasueshm në natyrën e tij.
Është e trishtueshme të mendosh se vlerat e njeriut- artist, mund t’i prekësh (më së shumti) e t’i vendosësh në vëndin e duhur vetëm pas ndërrimit të jetës. Jo pse ato nuk “duken” në një kohë kur Alekoja e jepte veten në skenë me tepri, nga roli në rol, porse, që të gjitha rolet e tij, aq të thjeshta në dukje, shtriheshin në përditshmërinë e jetës, midis figurash të portretizuara natyrshëm, për të gjithë ne…
Ato përfaqësonin tipa me profile të caktuara, por edhe ai vetë, Alekoja, qe një aktor i lindur, fin, tërheqës dhe me një kulturë vetiake të rrallë, pa e krryere dhe ky shkollën e lartë të aktrimit,-si të gjithe ata që përmendëm më lartë,-të cilët jo vetëm që vendosën “gurët e themelit” në artin tonë skenik e kinematografikë, po edhe dritësuan TALENTIN E “VULËN” E TYRE!
Qysh atëhere, kur në kënetën e Maliqit , po “çelte” jeta, pasi kishte shpërthyer epidemia e malarjes dhe, publiku i mjeruar i asaj ane, do të ngazëllehej kur e shihte në skenë Aleko Prodanin, gjithmonë befasues,spontan, me një komunikim tepër të ngrohte, -gje që bëri ta tërheqë “Estrada e Ushtarit” menjëherë. E, prej andejë do të zbriste përsëri në “trevën” e tij , po jo më në Maliq , po direkt e në skenën profesioniste të estradës e të teatrit. Me një shkëlqim të jashtzakonshëm, sa hypte në skenë, me të qeshurat e turmës, në një paraqitje shumë të thjeshtë, sikur qe në rrugë, midis shokësh e miqësh, pa u munduar fare “të lozte” personazhin, me sensin e tij artistik, me një zhvillim korrekt të natyrshëm, derisa vinte tek batuta fundore “me krypë”, që e thoshte me një natyrësi të rrallë.
Fati e solli që, ky aktor si i “rrënë nga qielli” , të bjerë në duart e nje regjisori profesionist , të një game të lartë mjeshtërie, sikundër qe Pirro Mani, i cili me komedinë e Grekut Saqellarios dhe me një aktor si ky, të mëvetshëm, që vinte nga Këneta e Maliqit, thurri një shfaqje të jashtzakonshëme: ” Zonjusha 39 vjeçe”, ku Aleko do të hynte “brenda rrobave e shpirtit” të njëfarë Thimaqi, me plasticitetin e një profesionisti, për t’a “plasur së qeshuri” spektatorin korçar…Pastaj do të vinin edhe dy komedi te tjera, prej fqinjëve jugor: “O Deputet, O Gënjeshtar” , nga Psathai e dhe “Hipokriti” nga Papadhopullo, me të cilat i shtoi vetes edhe dy role të tjetra komike brilante: atë të Dhorit Deputet dhe , tek tjetra, rolin e Andreas, Hipokritin e stërholluar, të “lyer me vaj e me uthull”-sikundër thonë për tipa të tillë..
Njeriu -Artist Aleko Prodani, kishte lindur në kohë lufte, më 19 të majit të vitit 1942, pë t’u larguar në kulmin e karrjerës së tij të mrekullueshmer, fare papritur, tamam si në një ëndërr, duke e “vulosur” përfundësisht talentin e tij shpërthyes , më 2 maj 2006.
Përmes entusiazmit të spektatorëve, të rrëmbyer nga e qeshura burimore, po prej tij, në shfaqjen e komedisë së Dario Fos:”Tre burra për një grua”, të atij nobelisti Italian, që sillte nga jeta e përditshme e basifondeve italiane, ngjarje e karaktere tragji-komikë, me profilin e vet te papërsëritshëm, ku energjia pa anë e fund e interpretimit të tij virtuoz, do të pikaste atë befasi të dhimbshme, kur ëndrra mbaron e aktori “rrëzohet”, duke interpretuar peronazhin në gjininë e vetvetes, me të qeshurën në buzë e me shpirtin ndër duar, nga ana e publikut të elektrizar e të ngrirë atje në sallë, prej befasisë që shkaktojnë ëngjëjt kur vijnë së larti dhe e marrin ëngjëllin e tyre, që u dehet atje ne qiell!
