Në historinë e artit shqiptar, pak emra mbartin aq shumë peshë sa Kori “Lira” i Korçës. I lindur në vitet 1917–1922, si vazhdimësi e grupeve të para instrumentale dhe korale të qytetit, ky formacion do të bëhej shumë shpejt një nga simbolët më të dashur të jetës kulturore korçare.
Në shtypin e kohës, përmendet se më 22 tetor 1922, “Lira” dha koncertin e saj të parë, në bashkëpunim me bandën “Vatra”. Që nga ajo ditë, kjo datë u konsiderua nga qytetarët si dita e themelimit të grupit, një ditë që shënon nisjen e një udhëtimi të gjatë, plot pasion e përkushtim ndaj muzikës.
Gjatë dekadave, “Lira” nuk ishte thjesht një kor — ishte një shkollë e artit qytetar, një frymë e gjallë që bashkonte brezat, përtej kohëve dhe rrethanave historike.
Nga dirigjentët Sotir Kozmo, Ilo Mosko, Kristo Kono, Kostaq Osmalli e deri te Jorgaq Nano, secili prej tyre la gjurmë të pashlyeshme, duke ndërtuar një urë të fortë midis traditës dhe risisë.
Në listat e gjata të anëtarëve gjenden dhjetëra e dhjetëra emra që e bënë Korçën të këndojë: Gaqo Jorganxhi, Vaske Xherahu, Llazi Tiko, Tole Adhami, Fori Terpini, Koli Kondakçi, Pandi Tasellari, Lida Tiko, Niko Raci, e shumë të tjerë. Ata ishin heronjtë e padukshëm të skenës, njerëzit që i dhanë zë qytetit dhe ndjenjë një kombi të tërë.
Edhe në periudhat më të vështira, kur muzika u përpoq të heshtte, “Lira” nuk u shua kurrë. Gjatë viteve të luftës, anëtarët e saj u shpërndanë në koret e kishave, por kënga mbeti gjallë — si një akt i heshtur rezistence.
Pas viteve ’50, kori u ringjall me breza të rinj, duke mbajtur gjallë shpirtin e harmonisë dhe dashurinë për këngën. Në çdo epokë, “Lira” u përshtat, por kurrë nuk e humbi thelbin: atë të artit të pastër, të njerëzve të përkushtuar dhe të qytetarisë që e dallon Korçën.
Sot, më shumë se një shekull më pas, Kori “Lira” vazhdon të këndojë. Me zëra të rinj që mbartin kujtimin e të mëdhenjve, ai mbetet një monument i gjallë i kulturës shqiptare.
Kjo është një kujtesë për ata që e bënë Korçën të dëgjohej, për njerëzit që i dhanë jetës harmoni, për Korin “Lira” që vazhdon të frymojë si në ditën e parë.
