Busti i Heroit Kombëtar, Gjergj Kastrioti – Skënderbeu, është hequr pa njoftim paraprak nga Lady Samuel’s Garden në Bayswater të Londrës, duke nxitur një protestë publike dhe kërkesë zyrtare për informacion nga ish-ambasadori shqiptar në Mbretërinë e Bashkuar, Mal Berisha. Monumenti, i cili u përurua më 28 nëntor 2012 në kuadër të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, dyshohet se është larguar nga një shoqëri ndërtimi pa dijeninë paraprake të institucioneve shqiptare, autorit të veprës apo komunitetit shqiptar në Britani.
Marrëveshja deri në vitin 2042 dhe financimi i monumentit
Sipas deklaratës së ish-ambasadorit Mal Berisha, për vendosjen e monumentit ekziston një marrëveshje ligjore me Westminster City Council, e cila siguron hapësirën për një periudhë 30-vjeçare, deri më 28 nëntor 2042, me të drejtë përsëritjeje. Për sigurimin e këtij trualli u akordua një fond prej 30.000 paundësh britanikë. Vepra është realizuar nga skulptori shqiptar Kreshnik Xhiku.
Berisha ka bërë të ditur një detaj të rëndësishëm lidhur me financimin e veprës në bronz. Edhe pse ekzistonte Vendimi i Këshillit të Ministrave nr. 697, datë 16.8.2012 për mbulimin e shpenzimeve të derdhjes në bronz, shteti shqiptar nuk e disbursoi asnjëherë shumën prej 8.000 eurosh. Për këtë arsye, koston e realizimit të bustit e përballoi personalisht ish-ambasadori së bashku me familjen e tij.
Kërkesat zyrtare për sqarimin e situatës
Ish-ambasadori i ka drejtuar një kërkesë zyrtare Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë, Ambasadës shqiptare në Londër dhe institucioneve britanike si Foreign, Commonwealth & Development Office dhe Westminster City Council. Ai kërkon të bëhet e ditur se cili subjekt e ka urdhëruar heqjen, mbi çfarë baze ligjore është vepruar, ku ndodhet aktualisht busti dhe nëse zhvendosja është e përkohshme apo e përhershme.
Në reagimin e tij, Berisha kritikon institucionet shqiptare për mungesë vëmendjeje dhe transparence, duke theksuar se Ambasada shqiptare në Londër u vë në dijeni për heqjen e monumentit vetëm pasi çështja u ngrit nga një aktiviste shqiptare nga Kosova. Ai shton se pas vitit 2014, asnjë zyrtar i lartë i shtetit shqiptar nuk ka kryer homazhe pranë këtij busti, ndryshe nga sa kishte ndodhur më parë me vizitat e zyrtarëve si Sali Berisha, Bujar Nishani, Jozefina Topalli, Alfred Moisiu dhe Pandeli Majko.
