Familja Falo (Fallo) përfaqëson një nga shtyllat e kujtesës historike dhe kulturore të Voskopojës, duke dëshmuar një trashëgimi që, sipas kujtesës së trashëguar familjare, shtrihet në rreth pesë shekuj. Përmes katër brezave të saj, kjo familje ka arritur të mbajë gjallë identitetin e një qyteti të goditur nga djegie dhe shkatërrime të njëpasnjëshme, duke e shndërruar historinë e tyre personale në një dëshmi të gjallë të mbijetesës së vetë Voskopojës.
Dhimitër dhe Dhori Falo, intelektualët që sfiduan kohën
Gjurmët e kësaj historie nisin me Dhimitër Falon, i lindur në vitin 1899. I arsimuar jashtë vendit, ai u dallua si gazetar, përkthyes dhe njohës i disa gjuhëve të huaja, duke pasur një interes të veçantë për letërsinë ruse. Ndonëse fillimisht u afrua me idetë e majta, ai u zhgënjye nga komunizmi dhe u rreshtua me nacionalizmin e Ballit Kombëtar, ku krijoi lidhje miqësore me Mithat Frashërin. Sipas historisë së përcjellë në familje, Dhimitër Falo u vra nga kundërshtarët komunistë në korrik të vitit 1943, në moshën 44-vjeçare, teksa përgatitej për një mision drejt Selanikut.
Trashëgimia e tij intelektuale u vijua nga i biri, Dhori Falo, i cili u arsimua në degën matematikë-fizikë dhe u nderua me titullin e lartë Mësues i Popullit. Ai ia kushtoi një pjesë të rëndësishme të jetës dokumentimit të historisë së vendlindjes, duke botuar gjashtë libra, mes të cilëve Tragjedia e një qyteti, Rrëfimi dhe Kambanat e Shën Prodhromit. Për të, Voskopoja ishte identitet dhe pjesë e pandashme e familjes, një pasuri dokumentuese që e la pas kur u nda nga jeta në vitin 2009.
Rikthimi nga emigrimi dhe ringritja e trashëgimisë në Voskopojë
Brezi i tretë përfaqësohet nga Anton Falo, i njohur si Toni, i lindur në vitin 1960. Pas emigrimit në Greqi në vitin 1990, ai punoi si kamarier, ndërsa bashkëshortja e tij, Klarita, punoi si kuzhiniere. Pas më shumë se dy dekadash punë dhe kursime, ëndrra e tyre për t’u rikthyer në shtëpinë e të parëve u bë realitet në vitin 2014 me ngritjen e Vilës Falo mbi shtëpinë e trashëguar familjare. Krahas hotelerisë, Toni mirëmban rreth 200 koshere bletësh dhe është një figurë aktive e zonës, duke ngjitur majën e Ostrovicës në rreth 2400 metra mbi nivelin e detit, me synimin e radhës drejt malit të Gramozit.
E ardhmja e familjes është në duart e brezit të katërt, fëmijëve të Tonit dhe Klaritës. Dhimitri, i thirrur Miço, ka përfunduar studimet për ekonomi në Universitetin Fan S. Noli të Korçës dhe punon në biznesin familjar. Ndërkohë, vajza e tyre, Anxhela, pas studimeve për ekonomi në Tiranë dhe masterit në Gjermani, punon si menaxhere në një hotel në Frankfurt. Ajo zotëron disa gjuhë të huaja, përfshirë anglisht, frëngjisht, italisht, greqisht, spanjisht dhe gjermanisht, duke dëshmuar se si rrënjët e forta të Voskopojës mund të shtrihen me sukses edhe përtej kufijve të vendit.
