“Korca në Shqipërinë e Jugut është qyteti më i përparuar nga ana kulturore në vend dhe
vështrohet si djepi i lëvizjes kombëtare shqiptare të kohës së re” – F. Konica
“Korça është djepi i nacionalizmit shqiptar. Asnjë qytet tjetër në Shqipëri nuk ka pasur më shumë ndikim sesa Korça në jetën kombëtare shqiptare” – shkruan misionari amerikan Fineas Kenedi.
Në Kuvendin e Vlorës, që shpalli Pavarësinë e Shqipërisë, Korça dhe korçarët dhanë kontribut të vyer. Delegatët e Korçës që firmosën Deklaratën e Pavarësisë ishin:
– PANDELI CALE (1879 – 1923) lindi në Korçë, kreu Liceun klasik francez të Aleksandrisë. Në vitet 1900-1904 punoi në koloninë e Bukureshtit, më 1904 u kthye në Shqipëri. Si kryetar i shoqërisë “Banda e Lirisë” dhe sekretar i shoqërisë “Lidhja orthodhokse”, në kryengritjet antiosmane të viteve 1910 – 1912 drejtoi çetat e zonës së Korçës. Mori pjesë në mbledhjen e 5 nëntorit 1912 në Bukuresht dhe shoqëroi Ismail Qemalin për në Shqipëri. Më 28 nëntor 1912, si delegat i Korçës, firmosi manifestin e pavarësisë me siglën “Pandeli Cale”. U emërua Ministër i Bujqësisë, Industrisë dhe Tregëtisë, në qeverinë e Ismail Qemalit.
– THANAS FLOQI (1884-1945) lindi në Korçë, përfundoi studimet universitare në Athinë, në Fakultetin e Drejtësisë. Mori pjesë në themelimin e shoqërisë “Malli i Mëmëdheut” dhe shërbeu si kronikan i gazetës “Kombi”. U kthye në atdhe në korrik 1908, themeloi mandolinatën “Labëria”. Në Kuvendin historik të Vlorës, mori pjesë si delegat i Korçës dhe firmosi vendimin e pavarësisë me siglën “Thanas V. Floqi”.
– SPIRIDON ILO (1876 – 1950) Lindi në Korçë, punoi mësues në Shkollën shqipe të vashave. Emigroi në Bukuresht ku u lidh me koloninë shqiptare të atjeshme. Mori pjesë në mbledhjen e Bukureshtit. Në mbledhjen e 28 nëntorit, si përfaqësues i Korçës, firmosi aktin e pavarësisë me siglën “Spiro T. Ilo”.
Të tjerë korçarë që morën pjesë në Kuvend, si përfaqësues të shoqërive patriotike në diasporë ishin:
– DHIMITËR ZOGRAFI (1878 – 1945) lindi në Korçë, në fund të shekullit XIX emigroi në Rumani. Më 1906 mori pjesë në themelimin e shoqërisë patriotike të shqiptarëve të Bukureshtit “Bashkimi-Unirea”. Ishte një nga organizatorët e mbledhjeve që u zhvilluan në fillim të nëntorit 1912 në Bukuresht. U zgjodh delegat i kolonisë shqiptare të Bukureshtit për të marrë pjesë në Shpalljen e Pavarësisë. Më 28 nëntor 1912 firmosi vendimin e Pavarësisë me siglën “Dimitri Zografi”.
– DHIMITËR MBORJA (1884-1945) lindi në Mborje. Ishte anëtar i shoqërisë “Dituria” të Korçës, kryetar i shoqërisë patriotike të shqiptarëve të Bukureshtit. Më 5 nëntor 1912 mori pjesë në mbledhjen e Bukureshtit. Më 28 nëntor 1912, firmosi aktin e pavarësisë me siglën “Dh Emmanuel” në emër të kolonisë së Bukureshtit.
– DHIMITËR BERATI (1888-1970) lindi në Korçë në vitin 1888, përfundoi në Rumani
Fakultetin e shkencave politike dhe juridike. Pas vitit 1905 u kthye në Korçë, ku punoi si mësues në “Mësonjtoren e Parë Shqipe”
Ishte anëtar i klubit patriotik “Dituria” të Korçës që në themelimin e tij, më 1908. Mori pjesë në Kongresin e Elbasanit dhe në mbledhjen e hotel “Kontinental”-it në Bukuresht me 1912. Ka firmuar aktin historik të shpalljes së pavarësisë, me siglën “D. Beratti” në emër të kolonisë së Bukureshtit.
Mirënjohje për ta dhe kontributin e tyre kombëtar!
Gëzuar Pavarësinë e Shqipërisë!
Marrë nga profili i Erion Nexhipit
