Rivaliteti politik dhe simbolik për lidershipin e shqiptarëve në rajon mes kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, dhe kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, po zhvendoset së fundmi në Maqedoninë e Veriut, duke u kthyer në një terren të ri përplasjesh që ndikon në ekuilibrat gjeopolitikë të Ballkanit Perëndimor.
Sipas raporteve të mediave të huaja, ky konflikt po zhvillohet në një kohë kur Bashkimi Evropian po tregon një kujdes të shtuar ndaj zgjerimit, duke preferuar një qasje më të menaxhueshme me Malin e Zi, ndërsa Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria përballen me sfida më komplekse të brendshme dhe rajonale.
Koalicioni VLEN dhe ndikimi i Vetëvendosjes në Shkup
Në qendër të këtij zhvillimi është koalicioni VLEN, një forcë e re politike shqiptare në Maqedoninë e Veriut, e cila ka sfiduar hapur partinë tradicionale BDI, një aleate e kahershme e Ramës. Shumë prej drejtuesve të VLEN-it vijnë nga qarqe të afërta me lëvizjen kosovare Vetëvendosje të Albin Kurtit, duke ndarë një retorikë të përbashkët kundër korrupsionit dhe elitave të vjetra politike.
Tensionet mes Tiranës zyrtare dhe kësaj force të re kanë arritur nivele të larta, aq sa gjatë kësaj vere, Edi Rama ka penguar përfaqësues të VLEN-it të hynin në Shqipëri. Burime nga qeveria shqiptare pretendojnë se ky rrjet aktivistësh të afërt me Vetëvendosjen qëndron pas protestave të fundit kundër Ramës në Shqipëri, të cilat kryeministri shqiptar i sheh si pjesë të një strategjie rajonale të Kurtit për ta dobësuar atë politikisht përmes një rrjeti pan-shqiptar me natyrë revolucionare.
Pengesat e Shkupit dhe roli i Bullgarisë e SHBA-së
Përveç përplasjeve të brendshme shqiptare, rruga e Maqedonisë së Veriut drejt BE-së mbetet e bllokuar nga vetoja e Bullgarisë, e cila kërkon zbatimin e Protokollit të Dytë të nënshkruar në vitet 2017 dhe 2019. Ky protokoll parashikon ndryshime kushtetuese për njohjen e pakicës bullgare dhe rishikimin e përbashkët të historisë e gjuhës, kushte këto që kryeministri maqedonas, Hristijan Mickoski, i konsideron tepër ndërhyrëse në identitetin kombëtar.
Në këtë kuadër, burime diplomatike bëjnë të ditur se Shtetet e Bashkuara, nën administratën e Donald Trump, kanë hapur një kanal konfidencial komunikimi me Sofjen për të zbutur presionin ndaj Shkupit, duke u bazuar në precedentin e viteve 2018-2019, kur SHBA-të bindën Bullgarinë të mos bllokonte anëtarësimin e Maqedonisë së Veriut në NATO. Ky zhvillim pritet të marrë një drejtim më të qartë pas zgjedhjeve presidenciale bullgare të vjeshtës.
