Fragmenti nga Fatos Baxhaku për atdheun është një reflektim i thellë dhe prekës mbi domethënien e tij. Ai e përshkruan atdheun si diçka shumë më tepër sesa një koncept gjeografik apo historik – një përvojë njerëzore e ndërtuar mbi kujtime, ndjenja, sakrifica dhe përpjekje.
Teksti përfshin një ndjenjë të përzier krenarie dhe përgjegjësie, duke theksuar që atdheu është i lidhur me jetën e përditshme, me gjuhën, historinë dhe marrëdhëniet që ndërtojmë. Ai përmend edhe aspektet e vështira të të jetuarit në një atdhe, duke treguar për të metat dhe dhimbjet që ne shpesh i lidhim me të.
Përshkrimi i atdheut si një vend që “nuk do brohoritës” dhe që kërkon punë dhe mend, ofron një mesazh të fuqishëm: dashuria për atdheun duhet të shfaqet përmes veprimeve konkrete, jo thjesht deklaratave patriotike. Në të njëjtën kohë, ai vë në dukje nevojën për përparim dhe për të mos u mbështetur vetëm te legjendat dhe heronjtë e së kaluarës.
Atdheu
Nga Fatos Baxhaku
– Atdheu është vatra familjare, gardhi, era e mirë e shtëpisë, vendi ku e ndien veten të barabartë dhe të respektuar, bash aty ku të zë gjumi rehat. Do hash ndonjë të sharë, por të jesh i sigurt që e ke pasur hallall.
– Atdheu është gjuha, rrugicat, dialekti, ëndrrat, përrallat, hartimet, dashuritë e para dhe ato të munguarat, librat e shkoqur erëmira.
– Atdheu është dhimbja jote. Është pafuqia dhe fuqia jote. Është pikërisht ajo që ti do të doje të ishte më mirë.
– Atdheu është gjeni yt, mëkatet e tua, merita e tua, dashuritë e tua, tradhtitë e tua.
– Atdheu është edhe me ngjyra: Flamuri, Kuqezia, Pavarësia, heronjtë, bëmat… Por mos harro, kanë ardhur kohë të tjera, që kanë nevojë për punë dhe jo për legjenda.
– Atdheu është edhe stinë. Nganjëherë na lodh me zymtësinë, apo me shiun, dhe herë të tjera na ngazëllon me beharin e parakohshëm që vjen befas. Atdheu është ai, vetmitar, i paparashikueshëm.
– Atdheu nuk do brohoritës. Më të famshmit brohoritës nuk kanë pasur fat të mirë.
– Atdheu nuk i do ata që shkojnë nga salla e bilardos drejt e në stadiumin ku mëtojmë të jemi edhe ne. Atdheu na kërkon në radhë të parë punë dhe mend. Si i bëhet?
– Atdheu është ai vend i mrekullueshëm ku na kanë mësuar se më e mbarë udhë është të shtojmë miqtë dhe jo armiqtë.
– Nga Atdheu dhe historia e tij e gjatë kemi mësuar se ai nuk do që të jetë një trofe pa jetë, por një bashkëudhëtar që na lyp të ndreqim të tashmen dhe të ardhmen.
