Më 4 tetor përfundon periudha gjashtëmujore gjatë së cillës postin e presidentit të Kosovës mund ta mbajë një ushtrues detyre, ndërsa moskonstituimi i Kuvendit dhe mungesa e një marrëveshjeje politike po e çojnë vendin drejt një paqartësie të thellë ligjore. Afati filloi të rrjedhë më 4 prill, kur Albulena Haxhiu, si kryeparlamentare e legjislaturës së dhjetë, mori detyrën pas përfundimit të mandatit pesëvjeçar të Vjosa Osmanit. Mosarritja e një konsensusi mes partive politike e çoi vendin në zgjedhje të parakohshme më 7 qershor, por Kuvendi i ri nuk është konstituuar ende.
Ekspertët e të drejtës kushtetuese paralajmërojnë se pas kësaj date nuk ka asnjë bazë ligjore për vazhdimin e ushtrimit të detyrës. Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës deklaroi për Radion Evropa e Lirë se periudha prej gjashtë muajsh është afat absolut që nuk mund të përsëritet. Sipas tij, vendi do të futej në një teren të rrezikshëm që kërkon medoemos parashtresë në Gjykatën Kushtetuese. Në të njëjtën linjë, Melos Kolshi nga Instituti i Kosovës për Drejtësi theksoi se mungesa e kreut të shtetit cënon drejtpërdrejt funksionimin e institucioneve, përfaqësimin e vendit dhe sigurinë kombëtare.
Interpretime të ndryshme mbi krizën kushtetuese në Kosovë
Nga ana tjetër, Lëvizja Vetëvendosje mban një qëndrim të ndryshëm lidhur me vazhdimësinë e institucioneve. Deputeti Adnan Rrustemi pohoi për Radion Evropa e Lirë se me zgjedhjen e kryetarit të ri të Kuvendit, afati gjashtëmujor nis të rrjedhë nga e para për drejtuesin e ri të parlamentit. Megjithatë, përfaqësuesit e shoqërisë civile e hedhin poshtë këtë interpretim, duke nënvizuar se normalizimi i ushtrimit të detyrës në vazhdimësi do të relativizonte vetë zgjedhjen e presidentit.
Lidhja Demokratike e Kosovës, përmes deputetit Avdullah Hoti, ka kërkuar gjetjen e një kandidati të pranueshëm brenda afatit 60-ditor që lidhet me funksionimin e Kuvendit. Por vonesat në konstituimin e legjislaturës së 11-të e kanë ndërlikuar më tej situatën, pasi dështimi për të zgjedhur presidentin mund ta lërë Kosovën pa komandant suprem të ushtrisë dhe pa mundësi për dekretimin e kryeministrit të ri.
Roli i Gjykatës Kushtetuese për zgjidhjen e ngërçit
Për të dalë nga ky ngërç, shoqëria civile vlerëson se i mbetet Gjykatës Kushtetuese të përcaktojë hapat e ardhshëm. Sipas Eugen Cakollit, së paku dhjetë deputetë të Kuvendit do të duhej t’i drejtoheshin kësaj gjykate pas 4 tetorit për të kërkuar një masë të përkohshme dhe sqarim të efekteve juridike. Kushtetuta e Kosovës përcakton se zgjedhja e presidentit kërkon dy të tretat e votave ose 80 vota nga 120 deputetë në dy rundet e para, ndërsa në rundin e tretë kërkohen 61 vota nga të paktën 80 deputetë të pranishëm. Nëse procesi dështon pas tri votimeve, Kuvendi shpërndahet dhe shpallen zgjedhje të reja brenda 45 ditësh.
