Sistemi i tabelave të burim-përdorimeve dhe input-output përbën një instrument thelbësor makroekonomik, i cili është pjesë përbërëse e Sistemit Europian të Llogarive (ESA 2010) dhe plotësisht në përputhje me parimet ndërkombëtare të Sistemit të Llogarive Kombëtare (SNA 2008) të Organizatës së Kombeve të Bashkuara. Ky sistem, i cili siguron një përshkrim sistematik dhe të detajuar të ekonomisë, bazohet në kornizën më të re të llogarive të Bashkimit Evropian, e cila është implementuar nga shtetet anëtare në shtator të vitit 2014.
Struktura dhe frekuenca e publikimit të të dhënave
Tabelat e burim-përdorimeve ofrojnë një pasqyrë të detajuar të qarkullimit të produkteve dhe shërbimeve përgjatë një viti kalendarik. Në anën e burimeve, sistemi paraqet outputin, importet, si dhe marzhet tregtare dhe të transportit. Nga ana tjetër, në seksionin e përdorimeve pasqyrohet konsumi ndërmjetës, konsumi final, formimi bruto i kapitalit fiks dhe eksportet. Përpilimi dhe publikimi i këtyre tabelave realizohet 3 vite pas vitit të referencës (t+3), duke ndjekur rigorozisht metodologjinë dhe kërkesat e Eurostat në Programin e Transmetimit të të dhënave ESA 2010.
Për sa i përket frekuencës, tabelat e burimeve dhe përdorimeve me çmime korrente dhe çmime konstante hartohen çdo vit, ndërsa tabelat e input-output përpilohen çdo 5 vjet, specifikisht për vitet e referencës që përfundojnë me numrat 0 dhe 5. Komponentët përbërës përpilohen në një nivel të detajuar dhe më pas agregohen në 89 aktivitete, sipas Nomenklaturës së Veprimtarive Ekonomike Rev. 2 (NVE Rev. 2), dhe në 90 produkte, bazuar në Nomenklaturën e Produkteve sipas Aktiviteteve (NP 2008), nivel ku kryhet edhe balancimi përfundimtar.
Procesi i balancimit të tabelave të burim-përdorimeve
Baza e sistemit input-output është përpilimi dhe balancimi i tabelave me çmime korrente. Procesi i balancimit kërkon që të gjitha burimet e një vendi të përkthehen si përdorime. Për të eliminuar mospërputhjet statistikore ndërmjet metodave të ndryshme të vlerësimit të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), aplikohen tre skenarë të ndryshëm. Kur diferenca ndërmjet burimeve dhe përdorimeve është më e vogël se 5 %, aplikohet një balancim automatik i bazuar në shpërndarjen në formë raporti të diferencës. Nëse diferenca varion ndërmjet 5% dhe 10%, procesi mbështetet në një analizë dhe balancim manual.
Në rastet më komplekse, kur diferenca tejkalon pragun prej 10 %, situata kërkon një trajtim të thelluar në burimin bazë të informacionit. Gjatë kësaj faze, rishikohen të gjitha të dhënat për të kuptuar fenomenin dhe për të përcaktuar arsyen e saktë të diferencave. Kjo mund të kërkojë një rivlerësim të komponentëve të ndryshëm, duke krijuar një cikël rrethor vlerësimesh që vazhdon derisa diferencat të bien brenda intervaleve të pranueshme. Konvertimi i këtyre tabelave me çmime bazë në tabela simetrike të input-outputit (TSIO) realizohet duke lëvizur outputin dytësor, ku ekzistojnë 4 mundësi lëvizjeje (majtas/djathtas ose lart/poshtë) për të arritur në industri homogjene.
Burimet e informacionit dhe institucionet përgjegjëse
Për të realizuar vlerësimet e sakta, përdoret një gamë e gjerë informacioni nga burime statistikore dhe administrative. Të dhënat sigurohen nga prodhimi statistikor i INSTAT dhe nga institucione kombëtare si Ministritë, Drejtoritë e Përgjithshme të Tatimeve dhe Doganave, Qendra Kombëtare e Regjistrimit, Banka e Shqipërisë, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare dhe Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore. Krahasimi i këtyre burimeve prodhon një pamje gjithëpërfshirëse dhe koherente të ekonomisë.
Burimet statistikore përfshijnë të dhëna nga Regjistri i Ndërmarrjeve, Anketa Strukturore pranë Ndërmarrjeve, Anketa e Tregtisë me Pakicë, Anketa e Buxhetit të Familjeve, si dhe statistika të çmimeve, bujqësisë dhe mjedisit. Ndërkohë, burimet administrative bazohen në pasqyrat financiare vjetore, Tatimin mbi Vlerën e Shtuar (TVSH), Bilancin e Pagesave, statistikat fiskale të administratës publike, statistikat e tregtisë së jashtme dhe librat e shitjeve e blerjeve. Klasifikimet e përdorura përditësohen vazhdimisht për të reflektuar zhvillimet ekonomike dhe teknologjike, duke mundësuar krahasueshmërinë në nivel evropian dhe botëror.
