Ditët e fundit, rrjetet sociale dhe disa portale janë mbushur me zëra rreth një volejbollisteje të ekipit të Dinamos, për të cilën pretendohet se ka ndryshuar gjini. Por përtej thashethemeve, çfarë lejon ligji dhe si funksionojnë rregullat në sport?
1. Dokumentacioni ligjor
Në Shqipëri dhe në shumicën e vendeve të botës, çdo person që ka ndryshuar gjini ka të drejtë të pajiset me dokumente të reja identiteti që pasqyrojnë gjininë aktuale.
Kjo do të thotë se klubet apo federatat nuk mund të mbështeten në hamendësime, por vetëm në dokumentet zyrtare që paraqet sportistja. Çdo verifikim jashtë këtij kuadri do të ishte shkelje e ligjit dhe e të drejtave personale.
2. Analizat mjekësore sportive
Federatat ndërkombëtare si FIVB apo Komiteti Olimpik Ndërkombëtar (IOC) parashikojnë mundësinë e analizave hormonale — zakonisht për të matur nivelin e testosteronit — por jo analiza gjenetike për “gjinë biologjike”.
Këto teste mund të kryhen vetëm:
- me miratimin e vetë sportistes,
- nga mjekë të licencuar,
- dhe për arsye strikt sportive, jo personale apo mediatike.
3. Kufiri etik dhe ligjor
Asnjë klub, federatë apo gazetar nuk ka të drejtë të kërkojë publikisht analiza për “verifikim gjinie”. Kjo cenon privatësinë dhe dinjitetin e individit, duke u konsideruar diskriminim.
Në rast se ka dyshime për shkelje të rregullave sportive, çështja mund të trajtohet vetëm nga komisioni mjekësor i federatës, në mënyrë konfidenciale dhe profesionale.
Me pak fjalë:
Asnjë klub apo media nuk mund të kërkojë analiza “për të provuar gjininë” e një sportisteje. Vetëm federata, nëse ka arsye të forta dhe në përputhje me rregulloret ndërkombëtare, mund të kërkojë teste hormonale, gjithmonë me respekt të plotë për privatësinë dhe të drejtat e njeriut.
